Leonardo Da Vinci Üzerinden Basitlik Üzerine Bir Perspektif

ANA SAYFADeneme

Leonardo Da Vinci Üzerinden Basitlik Üzerine Bir Perspektif

Güler Zehra Kurt, "Leonardo Da Vinci Üzerinden Basitlik Üzerine Bir Perspektif" başlıklı yazısıyla Daima Edebiyat'ta.

Sokrates ve Ölüme Bakış
Deliliğe Övgü: Akıllıyım Diye Gezen Delilerin Dünyası
Aristoteles Üzerinden Ruh ve Ölüm: Üçlemenin Sonu

Leonardo Da Vinci Üzerinden Basitlik Üzerine Bir Perspektif
Güler Zehra Kurt

“Basitlik, en yüksek gelişmişlik düzeyidir.” (Simplicity is the ultimate sophistication.) Leonardo’ya atfedilen bu söz ülkemizde yıllarca yanlış çeviri yapılarak “Sadelik, en yüksek gelişmişlik seviyesidir.” şeklinde sunulmuştur. Aslında bu yanlışlığın temelinde bir çeviri hatasından ziyade kavram karmaşası yatmaktadır. Bu yazımda basitlik gibi muazzam bir konuyu yine basitliği çok iyi anlayan ve bütünü tefekkür eden ünlü ressam Leonardo da Vinci (1452-1519) üzerinden anlatmak istiyorum. Ama öncelikle yıllarca zihnimize eklenen kavram karmaşasını gidermek daha makul bir başlangıç olacaktır, zira tüm idrakin temelinde kavramlar oturmaktadır. Sadelik ve basitlik kavramlarını tanım ve kıyas yoluyla anlamaya çalışalım.

Sadelik, yalın ve süsten uzak olandır. Kendinde sadece kendisi olan şey, sadedir. Sadelikte bir eklenti yoktur. Ondandır ki şekersiz bir Türk kahvesi içmek isteğimizde sade olsun deriz. Türk kahvesine başka bir eklenti istemeyiz. Ama basitlik, karmaşadan uzak olan, kolay anlaşılır olandır. Bir şeyin basit olması için eklentilerin yerli yerine konulması, çözülmesi gereken konuların çözülmüş olması gerekir. Bu nedenle kavramakta zorlandığımız konuların basit şekilde aktarılmasını isteriz. Basitlik karmaşadan arınmış, olması gerektiği gibi sunulan ve zihnimizin kolay şekilde kavradığı bir niteliktir. Sadelikte eklenti olmaz ama basitlik eklenti alabilir. Yalnızca bu eklentilerin yerli yerinde olması ve kolay anlaşılır halde bulunması gerekir.

Kısa bir anlatımla bu iki kavramı birbirinden ayırdığımıza göre Leonardo üzerinden basitlik konusuna eğilebiliriz.

Vinci köyünde doğan Leonardo sadece temel bir eğitim almıştır. Çocukluk yıllarını sanatçı bir ruh için adeta biçilmiş kaftan olan, Antik Roma mimarisi ile döşenmiş, pek çok Rönesans sanatçısı barındıran Floransa’ da geçirmesinin ressam olmasında büyük bir etkisi vardır. Temel bir eğitim alan Leonardo deneyim yoluyla kendini eğitmiş, sanatını ustalaştırmak için farklı dallardaki bilimlerden yararlanmıştır. Üst düzey optik bilgisi ile portrelerinde adeta bizi takip eden, canlı gözler yaratmış, insan kadavralarını inceleyerek anatomi bilimi hakkında fikir sahibi olmuş, kadavralardaki kasları kesip biçerek bir insanın nasıl tebessüm ettiğini araştırmış ve meşhur “Mona Lisa’nın gülüşünü” en canlı şekilde resmetmiştir.

Leonardo’nun yaptığı şey karmaşık haldeki disiplinleri bir araya getirerek bütün bir tasvir ortaya çıkarmaktır. Leonardo bilimleri çözümlemiş, onları kolay anlaşılır şekilde kullanmıştır. Yani var olanı basitleştirerek, yeni bir sanat eseri ortaya çıkarmıştır. Basitleştirme tekniğini her alanda kullanan Leonardo bütünü görebilmek için varlıklar arasında bağlantı kurmaya bayılıyordu. Günümüze ulaşan taslak defterlerinde bir saç buklesi ile bir hortumu ve bir su girdabını benzer şekilde çizdiğine şahit oluyoruz. İnsanı ve evreni gözlemleyen Leonardo, ikisi arasında paralel bir benzerlik olduğunu düşünüyordu. Makro kozmos (evren) ve mikro kozmos (insan) arasındaki karmaşık bağlantıyı basitleştirerek sanatında kullanıyordu. Portre taslaklarında gördüğümüz mükemmellik, birkaç basit kalem darbesiyle insana ait her türlü duyguyu yansıtabilmesinden geliyordu. Kaos içindeki evreni kendi hayal dünyasında basitleştirerek kozmos haline getiriyordu.

Usta ressam Leonardo’dan öğrenebileceğimiz en önemli şey, var olanlar arasındaki bağlantıları basitleştirerek bütüne ulaşmaktır. Her şeyi basit hale getirmek, olanı olduğu gibi kavramayı sağlayacağından en yüksek gelişmişlik seviyesi olarak karşımıza çıkacaktır. Kişisel hayatlarımızda da basitleştirme düsturunu benimsediğimizde var olanı kavramak ve her şeyin bütünün birer parçası olarak en muazzam sanatçıya işaret ettiğini görmekten başka seçeneğimiz kalmayacaktır.

Bütünü tefekkür eden Leonardo’ya ve basit bir yaşam sürenlere selam olsun…

YORUM

WORDPRESS: 0