Dil ve Edebiyat Dergisinden Ali Haydar Haksal’a Özel Sayı

Türk edebiyatında öyküleri, romanları, düşünce yazıları ve uzun soluklu dergicilik faaliyetleriyle önemli bir yer edinen Ali Haydar Haksal, Dil ve Edebiyat dergisinin 215. sayısında kapsamlı bir dosyayla anılıyor. Haksal’ın edebî kişiliğinden düşünce dünyasına, eserlerinden dergiciliğine, dostluklarından yetiştirdiği yazarlara uzanan özel sayı, aynı zamanda yakın dönem Türk edebiyatının önemli bir dönemine ışık tutuyor.

1987 yılından itibaren yayımladığı Yedi İklim dergisiyle pek çok yazar ve şairin yetişmesine katkıda bulunan Haksal’ın edebiyat anlayışı, eserlerinin estetik ve düşünsel özellikleri, medeniyet tasavvuru ve şahsi hatıraları özel sayının temel başlıklarını oluşturuyor.

Ali Haydar Haksal’ın Edebî Mirasına Vefa

Dergi, Türkiye Dil ve Edebiyat Derneği Genel Başkanı Ekrem Erdem’in “Bir Dava ve Fikir Adamı: Ali Haydar Haksal” başlıklı takdim yazısıyla açılıyor. Erdem, Haksal’ın edebiyat ve düşünce hayatındaki mücadelesine dikkat çekerek Yedi İklim dergisinin Sezai Karakoç, Nuri Pakdil ve Rasim Özdenören çizgisini sürdüren, kuşaklar yetiştiren bir edebiyat mektebine dönüştüğünü vurguluyor.

Derginin Genel Yayın Yönetmeni Özcan Ünlü ise giriş yazısında Haksal’ın Necip Fazıl’dan Sezai Karakoç’a, Cahit Zarifoğlu’ndan Rasim Özdenören’e uzanan edebiyat ve düşünce geleneği içerisindeki yerini değerlendiriyor.

Ünlü’nün aktardığına göre özel sayı fikri, Ali Haydar Haksal henüz hayattayken, hastanede tedavi gördüğü dönemde gündeme geldi. Başlangıçta derginin 213. sayısının kendisine ayrılması planlandı. Haksal’ın da memnuniyetle karşıladığı çalışma, vefatının ardından genişletilerek 215. sayıda okurla buluştu. Hazırlık süreci, Şakir Kurtulmuş ve derginin önceki genel yayın yönetmeni Üzeyir İlbak’ın katkılarıyla şekillendi.

Haksal’ın Öyküleri, Romanları ve Düşünce Dünyası İnceleniyor

Ali Haydar Haksal’ın edebî mirasını farklı disiplinlerden değerlendiren özel sayıda, edebiyat tarihi ve eleştirisi açısından dikkat çekici incelemeler bulunuyor.

İsmail Kıllıoğlu “Uygarlık ve Ali Haydar Haksal”, Osman Bayraktar “Kendilik ve Edebiyat: Ali Haydar Haksal’ın Türk Romanına Bakışı”, Mehmet Özger “Ali Haydar Haksal Kurmacalarında Göç ve Gurbet”, Üzeyir İlbak ise “Bir İz Takipçisi Olarak Ali Haydar Haksal: Âkif’ten Mavera’ya Medeniyetçi Çizgide Gelenek, Estetik ve Dergicilik” başlıklı yazılarıyla dosyaya katkı sunuyor.

Tacettin Şimşek, Haksal’ın “Gecenin Kıyısında Gülün Kokusu” öyküsünü fenomenolojik açıdan incelerken Münire Kevser Baş, yazarın romanlarında masal estetiğini ve hakikatin metafizik boyutunu değerlendiriyor. Mehtap Altan, Haksal’ın hikâyelerindeki şiirsel imgeleri; İsmail Demirel, öykücülüğünün belirgin özelliklerini; Leyla Yıldız ise eserlerindeki sembolik anlatımı ele alıyor.

Özcan Ünlü’nün hazırladığı “Ali Haydar Haksal Sözlüğü”, yazarın düşünce ve edebiyat dünyasını kavramlar üzerinden anlamaya imkân tanırken Abdullah Harmancı’nın “Ali Haydar Haksal: 33 Sekans” başlıklı çalışması da dosyanın dikkat çeken metinleri arasında yer alıyor.

Edebiyat Dostlarından Haksal’a Vefa Yazıları

Özel sayıda Haksal’ın edebiyat çevreleriyle kurduğu ilişkiler, dostlukları ve şahsi hatıraları da geniş yer buluyor. Âlim Kahraman, Cihan Aktaş, Hüseyin Akın, Şakir Kurtulmuş, İbrahim Demirci, Nurettin Durman, Rıdvan Canım, Mehmet Törenek, Mustafa Uçurum ve daha pek çok isim, Haksal’ın edebiyat hayatındaki yerini kendi tanıklıklarıyla değerlendiriyor.

Öykücü Muhammet Erdevir de “Cümlesinin Peşinde Bir Ömür: Ali Haydar Haksal’ın Ardından” başlıklı yazısıyla özel sayıda yer alıyor. Haksal’ın ailesinden Bilal Benna Haksal’ın “Münevver Bir Babanın Oğlu Olmak”, Müstakim Haksal’ın ise “Ağabeyim Ali Haydar Haksal” başlıklı yazıları, yazarın şahsi dünyasına ve aile hayatına ilişkin tanıklıklar sunuyor.

Hasan Aycın ve Osman Sak’ın çizgileriyle katkıda bulunduğu dergide Arif Ay, Adem Turan, Süleyman Çelik, Bedri Mermutlu ve diğer şairlerin eserleri de bulunuyor. Ali Haydar Haksal’ın “Ay Işığında Vav’ın Odası”, “Okuma Notları / Kendimi İlk Fark Edişim” ve “Yazma Serüveni / Yazı Hayatımın İlk Yılları” başlıklı metinlerine de yer verilerek okurların yazarın kendi kaleminden edebiyat ve hayat serüvenine tanıklık etmesi sağlanıyor.

Yedi İklim’in Edebiyat Hafızasına Katkısı

Özel sayının önemli başlıklarından birini de Ali Haydar Haksal’ın uzun yıllar yönetmenliğini yürüttüğü Yedi İklim dergisi oluşturuyor. Mehmet Törenek, Fikret Uslucan, Mustafa Uçurum ve Duran Boz gibi isimlerin yazılarında derginin Türk edebiyatındaki yeri, yetiştirdiği yazarlar ve oluşturduğu edebiyat çevresi değerlendiriliyor.

Şiir, öykü, inceleme, hatıra, mektup ve çizgilerden oluşan 215. sayı, Ali Haydar Haksal’ın eserlerinin yanı sıra onun çevresinde şekillenen edebiyat birikimini de kayıt altına alıyor. Bu yönüyle çalışma, Haksal’ın hayatına ve sanatına ilişkin gelecekte yapılacak araştırmalar için kapsamlı bir başvuru kaynağı niteliği taşıyor.