Sözün Ötesinde Edebiyat Söyleşileri | Misli Baydoğan

ANA SAYFASöyleşi ve Soruşturmalar

Sözün Ötesinde Edebiyat Söyleşileri | Misli Baydoğan

Öykü editörümüz Serap Kılınçoğlu'nun yazar ve şairlerle gerçekleştirdiği “Sözün Ötesinde Edebiyat Söyleşileri” serisi devam ediyor. Bu haftaki konuğumuz Misli Baydoğan.

Sözün Ötesinde Edebiyat Söyleşileri | Okan Alay
Sözün Ötesinde Edebiyat Söyleşileri | Selman Dinler
Serap Kılınçoğlu’nun İkinci Öykü Kitabı “Mademki Mavi” Arkaik Kitap’tan Çıktı

Bugün yazdığınız metinlere dönüp baktığınızda, çocukluk ya da ilk gençlik yıllarınızdan taşıdığınız hangi duyguların hâlâ satır aralarında yaşamayı sürdürdüğünü görüyorsunuz?

Bugün geriye dönüp baktığımda, çocukluğumda pek de çocuk gibi duyup düşünmeyen, erişkinlerin arasında olmayı akranlarıyla vakit geçirmekten daha çok tercih eden bir yapım olduğunu görüyorum. Ekseri gözlemleyen, izleyen, anlamaya çalışan ve erişkinlerin neyi neden ve nasıl yaptıklarını öğrenmeye çalışan bir çocuktum. Dünyayı akıl ve mantıkla kavramaya çalışırdım. Konuşmayı hayatımın hiçbir döneminde çok sevmedim. Sessizlikte, kendi içimde daha rahat ederim. Akranlarımla duygusal ve düşünsel olarak daha tatmin edici temas kurabilmem ergenlik yıllarımda başladı. Hayallerin ve duyguların, duygusallığın davranış repertuvarımda kendini belli etmesi de ergenlik sonrasına tekabül eder. Yazdıklarımı gözden geçirdiğimde, o zamanlardan kalan, temel toplumsal kurumlarla ilgili öğretilen kalıpların ve kabullerin bazılarının akıl dışı bazılarının da sahte oluşunu fark etmeye dair yaşadığım büyük hayal kırıklığının hâlâ içimde varlığını sürdürdüğünü söyleyebilirim. Bu his yazılarıma illa ki yansıyordur.

Edebiyat yolculuğunuzun başında sizi etkileyen yazarlarla bugün yeniden karşılaşsanız, aynı etkileri hisseder miydiniz? Okurluk serüveniniz zaman içinde nasıl değişti?

Bunu bazen ben de düşünüyorum ve çoğunun, ilk okuduğumdaki gibi beni etkilemeyeceğini zannediyorum. Hatta yakın zamanda böyle bir denemem oldu. Maalesef ilk birkaç bölümden sonra okumaya devam bile edemedim. Zaman içinde çok keskinleşen bir edebi gözüm var. Bu göz benim için metafizik gelenekteki üçüncü göz dedikleri yeti kadar kıymetli. Hatta tevazu gösteremeyeceğim tek konu dil alanındaki seçiciliğim olsa gerek. İyi yazılmamış, yaşanmadan yazılmış, Türkçeye hâkim olmadan çevrilmiş hiçbir metne zamanım ve tahammülüm yok. O zamanki beğenilerimin bugün geçerli olmaması o nedenle çok normal.

Bazen de bunun tam tersi gerçekleşebiliyor. Mesela o zaman anlamakta, takip etmekte zorlandığım metinlere bu yaşımda âşık olabiliyorum. Zekâ ve zihin çalışarak, gayret göstererek açılan, parlayan, keskinleşen unsurlar. Sadece edebi zevk değil, hayatın pek çok yönüne uygun olabilir bu söylediğim. İnsan sürekli gelişmeli ve ilerlemelidir.

Yazarlık sizin için daha çok bir ilham meselesi mi, yoksa düzenli ve disiplinli bir çalışma pratiği mi? Günlük hayatınızda yazıya nasıl yer açıyorsunuz?

İlhama inanan ve ilhamı çok önemseyen birisiyim. İlhamın bizim insan olarak dünyaya gelmemize imkân verilen ve gelirken insan olmaklığa dair gerekli donanımı yüklendiğimiz alanla aramızdaki bağ olduğuna inanıyorum. Hayata geliş amacımızı fark edebilmeyi, sezgilerimizle yol alabilmeyi, hatırlamanın her türlüsünü, ilham olmadan yapamazmışız gibi geliyor. Oradan gelen sesi duymak için de kanalı temiz tutmamız lazım. Artık siz temizlik denince bundan ne anlıyorsanız öyle yorumlayabilirsiniz. Ancak bu sadece işin motivasyon kısmı. Geri kalanı tamamen odalara kapanıp çalışmakla, diğer faaliyetlerden olabildiğince yüz çevirmekle mümkün. Yazıya daha fazla yer açabilmek için 2018 yılında beni daha çok zihnen tüketen terapistlik mesleğimi tamamen bıraktım. Elbette başka sebepler de vardı ancak edebiyat başlıca gerekçemdi. Ne kadar düzenli çalıştığım tartışılır ama iç disiplinimi olabildiğince koruyorum. Yazamazsam okuyorum, sürekli araştırma, öğrenme halimi bilinçli olarak sürdürmeye gayret ediyorum. 

Bir metin üzerinde çalışırken en çok hangi unsur üzerinde durursunuz: Dil, kurgu, karakter, atmosfer, ritim ya da başka bir şey?

Saydıklarınızın hepsi… Kusurluluk yaradılışımızın gereği, ne kadar dikkat etsem de muhakkak gözümden kaçan sürçmeler oluyordur. Ancak anlatmak istediğimi lisan imkanları dahilinde en iyi şekilde anlatabilmek önceliğim diyebilirim. Karakterlerin psikolojik derinliğine, akıcı ve entelektüel düzeyi yüksek bir kurguya, atmosferin beş duyu ile algılanabilir şekilde oluşturulabilmesine de çok önem veririm. Kuralları bozmadan çok uzun cümleler kurabiliyorum. En çok mücadele ettiğim yönüm bu. Cümlelerimi kısaltmaya çalışıyorum.

Eserlerinizde cevabını aradığınız, fakat henüz tam olarak ulaşamadığınızı düşündüğünüz bir soru var mı?

Başlıca ve en önemli sorum “Neden?” Sorunun tonu isyan makamında değil; o önemli. Ancak neden sorusunun isyan tınılarından sıyrılabilmesi de bir hayli tefekkür, yaralanma ve kabulleniş isteyen bir süreç. Direnciniz kırılarak sormaya başladığınızda, hayat bazı sırlarını yavaş yavaş seriyor ayaklarınıza…

İçinde yaşadığımız çağın hangi yönleri sizi yazmaya teşvik ediyor, hangi yönleri ise yazarlık açısından sizi endişelendiriyor?

Akıllı telefon ve sosyal medyanın çok vaktimi alması dışında çağın hiçbir getiri ve götürüsünden yana şikâyetim yok. Hatta teknoloji ile çok barışığım. Bu çağa takdir edilmiş bir ömür sürüyorum. Demek ki böyle olmalıydı. Anlamaya, fırsatlardan istifade etmeye, eğer mümkünse başkalarına faydalı olmaya çalışıyorum. Hissi olarak biraz geçmişte yaşayan biriyim o nedenle tarihi fazlaca karıştırıp, kurcalıyorum. Türümüzün genç fertlerine tecrübelerimi anlayabilecekleri dilde anlatabilme, gayet zor bir yer olan imtihan dünyasında mümkün olan en az hasarla nasıl yol alabilecekleri konusunda yol gösterebilme arzusu taşıyorum. Onun dışında genelde seyir ve seyretme halindeyim. Kıyamet imanı olan bir insan olarak bozulmaya şaşırmak ve bundan kaygı duymak rasyonel bir tutum değil.

Son yıllarda yayımlanan edebiyat ürünlerine baktığınızda sizi umutlandıran eğilimler nelerdir?

Edebiyatla ilgili umudumu taze tutan şey insanın lisan imkânı ile doğmuş olması. Bunun çok farkında olan, doğuştan yetenekli ve çalışarak yeteneklerini eser vermek için ehlileştiren insanlar hep varmış; şimdi de varlar ve var da olacaklar…

Günümüzde yazarların görünürlüğü ile eserlerinin niteliği arasında nasıl bir ilişki kuruyorsunuz? Sizce bu denge değişti mi?

Galiba değişen, görünür olabilmek için bugün daha çok fırsatın olması. İnsanın sesini, eserini ve emeğini duyulur, görülür yapmak istemesi çok anlaşılır bir ihtiyaç. Birbirimizle bağ kurmaya, temas etmeye muhtaç canlılarız. Ancak eğer yazarak var olmak, insanın içindeki görülme, kabul edilme, onaylanma arzularına kifayet etmiyorsa, bu yoksunluk içindeki bir kişiden zaten nitelikli, dönüştürücü, sorgulatıcı fikir beklenemez. Böyle biri ancak varlığıyla bir ibret vesilesi olabilir.

Yazarlık serüveniniz boyunca düşünsel ya da estetik anlamda sizi dönüştüren bir kırılma noktası yaşadınız mı? Bu dönüşüm eserlerinize nasıl yansıdı?

Hayatımda kırılma noktalarım oldu ama doğrudan yazı sürecinde bir kırılma hatırlamıyorum. Belki yaşadığım kişisel kırılmalar, dolaylı olarak yazma alışkanlıklarımı ve/veya yazmak için öncelediğim konuları, temaları etkilemiş olabilir.

Henüz kaleme almadığınız, fakat yazmadan edemeyeceğinizi düşündüğünüz bir karakter ya da tema var mı?

Çok var. Kafamda hep onlarla yaşıyorum. O kadar çok üzerlerinde düşünüp, ayrı ayrı dosyaların içine notlar alıyorum ki, zihnim bunları somutlaşmış, yazılıp bitirilmiş bütünlükler gibi kabul ediyor olabilir. Bu da galiba beni biraz yavaşlatıyor. Mesela şu an, üzerinde çalıştığım dosyadan tamamen bağımsız, her an benimle yaşayan, tasarlamış olduğum ve yazılmayı bekleyen, üç farklı içeriğe ait altı ayrı karakter var. Bunlar haricinde kendime görev edindiğim için yazmak istediğim bir tarihi kadın karakter var. Yanı sıra bir çocuk ve hayvan kalabalığı da bunlara eşlik ediyor. İçerisi nasıl kalabalık varın siz düşünün.

YORUM

WORDPRESS: 0