İki bölümden oluşan çalışma; Platon’dan Heidegger’e, Dostoyevski’den Camus’ya, Hannah Arendt’ten George Orwell’a uzanan geniş bir düşünce ve edebiyat dünyasında özgürlük, birey, akıl ve sorgulanmış hayat kavramlarının izini sürüyor.
“15 Felsefî Kitap 15 Felsefî Roman”, felsefenin temel meselelerinden biri olan özgürlük düşüncesini Doğu ve Batı düşüncesinin önemli isimleri ile edebiyat tarihinin dikkat çeken romanları üzerinden tartışmaya açıyor. İki bölümden oluşan çalışma; Platon’dan Heidegger’e, Dostoyevski’den Camus’ya, Hannah Arendt’ten George Orwell’a uzanan geniş bir düşünce ve edebiyat dünyasında özgürlük, birey, akıl ve sorgulanmış hayat kavramlarının izini sürüyor.
(BASIN BÜLTENİNDEN HABERLEŞTİRİLMİŞTİR.)
Felsefî düşünce ile edebiyat arasındaki güçlü ilişkiyi merkeze alan 15 Felsefî Kitap 15 Felsefî Roman, okuru farklı dönemlerden düşünürlerin ve romancıların eserleri arasında karşılaştırmalı bir yolculuğa çıkarıyor.
Toplam iki ana bölümden meydana gelen kitabın ilk bölümünde on beş felsefî eser, ikinci bölümünde ise felsefî meseleleri merkeze alan on beş roman ele alınıyor. Çalışmanın iki bölümünü birbirine bağlayan temel kavram ise özgürlük.
Kitapta filozofların kuramsal eserleriyle, düşünürlerin araştırmalarıyla ve romancıların kurmaca dünyalarıyla insanın özgürleşme arayışına nasıl yaklaştıkları inceleniyor. Bireyin kendi aklını kullanması, hazır kabulleri sorgulaması, toplumsal baskılar karşısında özgünlüğünü koruması ve kendi hayatının sorumluluğunu üstlenmesi eserin temel tartışma alanlarını oluşturuyor.
Felsefe ile Roman Aynı Sorunun Peşinde
Çalışmanın çıkış noktasında, felsefe ile edebiyatın farklı yöntemlerle de olsa insanın varoluşuna ilişkin benzer soruların peşinden gittiği düşüncesi bulunuyor.
İnsan ne ölçüde özgürdür? Bireyin kendi hayatını belirleme imkânı nerede başlar, nerede sona erer? Toplum, iktidar, gelenek ve alışkanlıklar insanın düşüncesini nasıl biçimlendirir? Mutluluk ile özgürlük arasında nasıl bir ilişki vardır? İnsan kendisine sunulan hayatı kabullenmek yerine onu sorgulamaya başladığında neyle karşılaşır?
15 Felsefî Kitap 15 Felsefî Roman, bu soruları felsefî metinlerle kurmaca eserleri yan yana getirerek tartışıyor.
Kitabın düşünsel eksenlerinden birini, insanın yalnızca mutlu olmaya değil, özgür olmaya yönelmesi gerektiği fikri oluşturuyor. Eserde insan tipleri, “köle ruhlu” ve “özgür ruhlu” olmak üzere iki farklı eğilim üzerinden ele alınıyor. Bu ayrım üzerinden bireyin konformizm, çıkar, bağımlılık ve toplumsal kabuller karşısındaki konumu sorgulanırken özgürlük; insanın kendi aklıyla karar verebilmesi ve kendi varoluşunun sorumluluğunu üstlenebilmesiyle ilişkilendiriliyor.
Platon’dan Camus’ya Geniş Bir Düşünce Haritası
Kitap, felsefe ile edebiyatın farklı dönem ve coğrafyalarından çok sayıda ismi aynı düşünsel çerçevede bir araya getiriyor.
Çalışmada Platon, Miguel de Cervantes, İvan Turgenyev, Lev Tolstoy, Fyodor Dostoyevski, Wilhelm Reich, Fernando Pessoa, Samuel Beckett, Martin Heidegger, Hannah Arendt, Emil Cioran, José Saramago, Jean-Paul Sartre, Albert Camus, Sâdık Hidâyet, Anthony Burgess, George Orwell ve Hermann Hesse gibi düşünce ve edebiyat tarihinin önemli isimlerinin eserleri ele alınıyor.
Bu geniş isim kadrosu aracılığıyla özgürlüğün yalnızca siyasal veya toplumsal bir mesele olmadığı; insanın kendisiyle, başkalarıyla ve içinde bulunduğu dünyayla kurduğu ilişkinin merkezinde yer alan varoluşsal bir problem olduğu üzerinde duruluyor.
Varoluşçuluktan siyasal düşünceye, totalitarizm eleştirisinden bireyin yabancılaşmasına, ahlâk probleminden modern insanın yalnızlığına kadar uzanan farklı meseleler, kitapta özgürlük düşüncesinin çeşitli görünümleri olarak değerlendiriliyor.
“Sorgulanmış Hayat” Çağrısı
15 Felsefî Kitap 15 Felsefî Romanın merkezindeki bir başka kavram ise “sorgulanmış hayat”.
Kitap, insanın hayat karşısında edilgen bir konumda kalmak yerine kendi düşüncelerini, tercihlerini, bağlılıklarını ve değerlerini sürekli olarak sorgulaması gerektiği düşüncesinden hareket ediyor. Bu bakımdan eser, felsefeyi yalnızca kuramsal bilgi üreten bir alan olarak değil, insanın kendi hayatıyla kurduğu ilişkinin biçimini değiştirebilecek bir düşünme faaliyeti olarak değerlendiriyor.
Çalışmada özgürlük; yalnız kalmak veya toplumsal bağlardan bütünüyle kopmak şeklinde değil, başkalarıyla birlikte yaşarken kişinin kendi farklılığını ve özgünlüğünü koruyabilmesi şeklinde yorumlanıyor.
Eserin öne çıkardığı düşünceye göre insan, başkasının özgürlüğüne müdahale etmeden kendi düşünsel ve bireysel bağımsızlığını sürdürmeli; toplumsal beraberliğin zorunlu sonucu olarak aynılaşmayı kabul etmemeli.
Bu yaklaşım doğrultusunda özgürlük, kişinin bir başkasına bağlı veya bağımlı olmaksızın kendi kararlarını verebilmesi ve kendi yolunu belirleyebilmesiyle ilişkilendiriliyor.
Felsefî Metinlerle Edebiyat Arasında
Felsefî eserlerin kavramlarla ve düşünsel sistemlerle tartıştığı insanlık meselelerinin romanlarda karakterler, olaylar, çatışmalar ve bireysel deneyimler aracılığıyla görünür hâle gelmesinden hareket eden çalışma, felsefe ile edebiyat arasında bir okuma köprüsü kurmayı amaçlıyor.
Bu bakımdan 15 Felsefî Kitap 15 Felsefî Roman, yalnızca otuz eserin tanıtıldığı veya özetlendiği bir çalışma olmanın ötesinde, okuru bu metinler aracılığıyla kendi hayatı, tercihleri ve özgürlük anlayışı üzerine düşünmeye çağırıyor.
Felsefî düşünceyi edebiyatla birlikte okumayı tercih edenlere seslenen eser; birey olmanın anlamı, özgürlüğün sınırları, insanın kendi aklını kullanma sorumluluğu ve sorgulanmış bir hayat yaşamanın imkânları etrafında geniş bir tartışma alanı açıyor.
YORUM